Actuele info

Private - Intellectuele rechten, ICT-recht & recht op privacy

27.10.2020 - Corporate - Intellectuele eigendomsrechten en ICT, Private - Intellectuele rechten, ICT-recht & recht op privacy

Hof van Justitie kiest kant van “Eveline”

Hof van Justitie, de e-Privacyrichtlijn en de Belgische dataretentie

Eerder sprak het Hof van Justitie zich al uit tegen een algemene massa-dataretentie, maar met deze twee arresten gaat het nog een stap verder: het spreek zich expliciet uit over dataretentie in het kader van strafrechtelijke onderzoeken.

Het Hof bevestigt eerst en vooral dat de algemene en ongedifferentieerde bewaring van metadata in strijd is met het Unierecht. Er zijn daarentegen, aldus het Hof, een aantal uitzonderingen mogelijk op het verbod om metadata op een algemene en ongedifferentieerde manier te bewaren:

  • Wanneer sprake is van een ernstige bedreiging van de nationale veiligheid is de ongedifferentieerde bewaring mogelijk, maar kan de bewaring van de gegevens slechts voor een beperkte periode worden bevolen en er moet sprake zijn van een werkelijke controle op dit rechterlijk bevel.

  • Voor de bestrijding van zware criminaliteit is een gerichte opslag van verkeers- en locatiegegevens verantwoord voor zover het gaat om een gerichte opslag van gegevens op basis van objectieve en non-discriminatoire criteria.

  • Wat betreft de bewaring van IP-adressen kan dit enkel ter bestrijding van zware criminaliteit en ter voorkoming van ernstige bedreigingen ten aanzien van de openbare en nationale veiligheid én voor zover de maatregel in duur is beperkt tot het strikt noodzakelijke is de bewaring van de IP-adressen verantwoord.

  • De real-time interceptie van verkeers- en locatiegegevens worden nog strenger beschermd. Er moet er sprake zijn van een ernstige bedreiging van de nationale veiligheid die effectief aanwezig is of voorzienbaar lijkt en er werkelijke controle is op de naleving van de waarborgen. Bij onder andere terroristische misdrijven kunnen dergelijke maatregelen dus gerechtvaardigd zijn.

Impact op strafrechtelijke onderzoeken

Belangrijke opmerking van het Hof is dat de nationale strafrechter de bewijselementen die zijn verzameld in strijd met bovenstaande regels buiten beschouwing moeten laten wanneer de personen zich niet effectief over die bewijselementen hebben kunnen uitspreken en die bewijselementen in belangrijke mate bijdrage aan de beoordeling van de feiten.

Op die manier kunnen de slachtoffers maar beter hopen dat “Eveline” niet werd opgespoord op basis van diens IP-adres. Tenzij de verspreiding van naaktbeelden een zaak van nationale veiligheid betreft natuurlijk. Maar een onderscheid op basis van wíe met de billen bloot gaat, lijkt ons niet te stroken met het rechtszekerheidsbeginsel.